ลักษณะพฤกษศาสตร์ของต้นประยงค์
ชื่อวิทยาศาสตร์ของต้นประยงค์ : Aglaia odorata Lour.
ชื่อภาษาอังกฤษของต้นประยงค์ : Chinese rice flower, Chinese perfume plant, Mock lemon
ชื่ออื่นๆ ของต้นประยงค์ : ขะยง, ขะยม, ประยงค์ใบใหญ่, พะยงค์, ประยงค์บ้าน, หอมไกล, ยม
ลักษณะลำต้นของต้นประยงค์ : เป็นไม้พุ่ม ลำต้นแตกกิ่งก้านง่าย เปลือกสีเทา ทรงพุ่มค่อนข้างกลม เนื้อไม้เปราะหักง่าย
ลักษณะใบของต้นประยงค์ : เป็นใบประกอบขนนกปลายคี่ แผ่นใบรูปรี ปลายใบมน โคนใบแหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบเรียบ สีเขียวเป็นมัน ก้านใบแผ่ออกเป็นปึก
ลักษณะดอกของต้นประยงค์ : ออกดอกเป็นช่อตามซอกใบและปลายกิ่ง ดอกสีเหลือง ออกดอกตลอดปี ดอกมีกลิ่นหอมอ่อนๆ
ลักษณะผลของต้นประยงค์ : ทรงกลมรี ผิวเรียบเป็นมัน ผลอ่อนสีเหลืองอ่อน ผลสุกสีแดงเข้มอมดำ
ลักษณะเมล็ดของต้นประยงค์ : รูปไข่ สีน้ำตาล
![](https://www.nanagarden.com/picture/article/20240214151227_97d9fc41-12e1-4e27-9422-04bc5a13fc53.jpg)
การขยายพันธุ์ของต้นประยงคฺ์
ตอนกิ่ง ปักชำ และเพาะเมล็ด
การดูแลต้นประยงค์
ปลูกได้ในดินทุกชนิด ต้องการน้ำน้อย ชอบแดดจัด ทนแล้งได้ดี เจริญเติบโตช้า
สรรพคุณทางสมุนไพรของต้นประยงค์
- ใบ และก้าน พอกแก้ฟกช้ำ แผลฝีหนอง รักษากามโรค เป็นยาสำหรับสตรีที่มีประจำเดือนมากผิดปกติ
- ดอก แก้ไอ วิงเวียนศีรษะ ทำให้หูตาสว่าง ฟอกปอด ลดการอึดอัดแน่นหน้าอก แก้เมาค้าง ดับร้อน แก้กระหายน้ำ แก้อัมพาต เร่งการคลอด เป็นยากวาดเด็ก
- ราก แก้เลือด แก้กำเดา ทำให้อาเจียน ถอนพิษเบื่อเมา ช่วยให้เจริญอาหาร แก้ผอมแห้งแรงน้อย แก้อาเจียนเป็นโลหิต แก้ไข้
- ดอก ทำให้ชากลิ่นหอมขึ้น แก้ร้อนดับกระหาย แก้อึดอัดแน่นหน้าอก แก้เวียนศีรษะ แก้อาการเมาค้าง ทำให้หูตาสว่าง
ความเชื่อของต้นประยงค์
หากปลูกไว้เป็นไม้ประจำบ้านจะช่วยเสริมสร้างความมั่นคงยั่งยืนให้แก่ชีวิต ช่วยปกป้องคุ้มครองให้แคล้วคลาดจากอันตรายทั้งปวง ช่วยเสริมดวงทางคงกระพันชาตรี เพิ่มเดชให้ตัวเอง และเพื่อความเป็นสิริมงคลให้ปลูกต้นประยงค์ในวันเสาร์เพื่อเอาคุณ และควรปลูกในทางทิศตะวันตกของบริเวณบ้าน
ประโยชน์ของต้นประยงค์
- ปลูกเป็นไม้ประดับ อาคารตามบ้าน สวนสาธารณะต่างๆ หรือ ใช้ปลูกประดับรั้ว ให้ร่มเงา
- ดอก นำมาอบเสื้อผ้าให้มีกลิ่นหอม หรือใช้แต่งกลิ่นใบชา นำมาสกัดน้ำมันหอมระเหยเป็นส่วนผสมของน้ำหอม หรือทำน้ำมันนวดบรรเทาอาการปวดเมื่อย
- น้ำต้มจากใบประยงค์ใช้รดแปลงผัก ช่วยป้องกันแมลงศัตรูพืช ออกฤทธิ์ป้องกันการกัดกินของแมลงได้ โดยเฉพาะหนอนกระทู้ชนิดต่างๆ
- สารสกัดจากใบ และดอก ใช้ยับยั้งการงอกของเมล็ดพันธุ์พืชบางชนิดได้